HbA1C – Co to takiego?
Na podstawie poradnika Mam cukrzycę typu 1 pod redakcją naukową prof. dr hab. n.med. Agnieszki Szypowskiej
Czym jest hemoglobina glikowana?
Krążący we krwi cukier łączy się z białkami, z których zbudowany jest organizm. Proces ten nazywa się nieenzymatyczną glikacją białek; powoduje on zmianę właściwości białka. Reakcja zachodzi „nieenzymatycznie”, czyli bez udziału dodatkowych cząsteczek, tzw. enzymów. Jednym z białek, które podlega glikacji, jest hemoglobina wchodząca w skład krwinki czerwonej. Hemoglobina łączy się z tlenem i rozprowadza go po całym organizmie. W obecności glukozy zachodzi proces glikacji i cząsteczka hemoglobiny zostaje na stałe związana z cukrem, tworząc hemoglobinę glikowaną. Krwinki czerwone żyją 120 dni, a więc oznaczając hemoglobinę glikowaną, oceniamy średni poziom cukru we krwi z okresu 3 miesięcy.
Hemoglobina glikowana (HbA1c) jest podstawowym wskaźnikiem długofalowego wyrównania cukrzycy. Wzrost stężenia hemoglobiny glikowanej wiąże się ze wzrostem ryzyka wystąpienia późnych powikłań cukrzycy (rys. 9).
Wartość HbA1c > 7% świadczy o zwiększaniu się ryzyka powikłań późnych i należy poprawić wyrównanie metaboliczne.
.
Czy hemoglobina glikowana odzwierciedla kontrolę glikemii?
Niestety, NIE odzwierciedla. Glikacja białek zachodzi bardzo powoli. Oznaczając hemoglobinę glikowaną, określamy jedynie średnie wyrównanie metaboliczne. Nie uzyskujemy więc pełnego obrazu wyrównania cukrzycy, gdyż nie uwzględniamy krótkotrwałych przecukrzeń i niedocukrzeń. Może się zdarzyć, że podobną wartość hemoglobiny glikowanej uzyskają osoby: jedna ze stabilnymi glikemiami i druga z dużymi wahaniami glikemii oraz licznymi przecukrzeniami i niedocukrzeniami
Co wpływa na wartość hemoglobiny glikowanej?
Na wartość hemoglobiny glikowanej wpływają:
- glikemia nocna, na czczo, przedposiłkowa i poposiłkowa.
Około 8 godzin, czyli 1/3 doby, przeznaczamy na sen. Podwyższone wartości cukru we krwi w nocy mają istotny wpływ na wartość hemoglobiny glikowanej.
Badania dowodzą, że wpływ glikemii poposiłkowej na wartość hemoglobiny glikowanej jest tym większy, im niższa jest wartość hemoglobiny glikowanej, a więc im lepsze jest wyrównanie cukrzycy.
U osób z wysokimi wartościami HbA1c > 10% udział glikemii poposiłkowych w wartości hemoglobiny glikowanej wynosi tylko 30% i wzrasta do 70% u osób z HbA1c < 7,3%.
Jeśli więc zamierzamy osiągnąć bardzo dobre wyrównanie cukrzycy, to powinniśmy dążyć do normalizacji glikemii poposiłkowych. Nie ulega wątpliwości, że prawidłowe glikemie poposiłkowe mają istotne znaczenie w leczeniu cukrzycy.
Do jakich wartości glikemii dążymy, czyli glikemie docelowe
Wartości docelowe powinny być dobrane indywidualnie, tak aby umożliwiały:
- uzyskanie glikemii zbliżonych do glikemii osób zdrowych,
- minimalne ryzyko niedocukrzeń.
Kryteria dobrego wyrównania cukrzycy zgodne z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego:
1. Kryterium ogólne:
• HbA1c ≤ 7% (≤ 53 mmol/mol).
2. Kryteria szczegółowe:
• HbA1c ≤ 6,5% (≤ 48 mmol/mol) – w odniesieniu do cukrzycy typu 1 [glikemia na czczo i przed posiłkami, także w samokontroli: 70–110 mg/dl
(3,9–6,1 mmol/l), a 2 godziny po rozpoczęciu posiłku w samokontroli < 140 mg/dl (7,8 mmol/l)],
• HbA1c ≤ 6,0% (≤ 42 mmol/mol) u kobiet planujących ciążę i będących w ciąży.
Celem leczenia cukrzycy typu 1 jest nie tylko utrzymywanie w granicach normy stężenia glukozy we krwi, ale również utrzymanie prawidłowego ciśnienia tętniczego, parametrów gospodarki lipidowej oraz masy ciała.
