Grupy produktów
Dieta kobiety z cukrzycą ciążową nie różni się istotnie od prawidłowo zbilansowanej diety zdrowej ciężarnej. Wymaga jedynie większej kontroli tego, co jesz i w jakiej ilości. Urozmaicona dieta powinna zawierać żywność ze wszystkich grup. Aby ułatwić planowanie diety, produkty spożywcze podzielono na 9 grup:
- Produkty skrobiowe
- Warzywa skrobiowe (zwierające węglowodany)
- Warzywa nie skrobiowe
- Owoce
- Produkty mleczne
- Mięso, ryby, drób, jaja, rośliny strączkowe
- Nasiona, ziarna, orzechy
- Tłuszcze
- Napoje (woda, kawa, herbata)
Każda grupa produktów została opisana tak, abyś wiedziała, które produkty wybierać i w jakich ilościach, by uzyskać określoną kaloryczność i ilość węglowodanów. Wszystkie produkty oznaczono kolorami: zielonym, żółtym lub czerwonym (podobnie do sygnalizacji świetlnej na drodze).
Kolory produktów uwzględniają zawartość węglowodanów, ich IG oraz wartość odżywczą (w tym, np. kaloryczność, zawartość witamin i składników mineralnych, soli, tłuszczów nasyconych i kwasów tłuszczowych typ trans). Oznaczenie kolorem nie odnosi się jedynie do wpływy produktu na glikemię.
Jeśli Twoja dieta musi być modyfikowana pod kątem innych schorzeń, system kodowania może wymagać dodatkowych ograniczeń.
- Produkty oznaczone kolorem zielonym są bezpieczne i powinny być wybierane najczęściej.
- Produkty oznaczone kolorem żółtym, nie są najlepszym wyborem. Spożywaj je ostrożnie, niezbyt często, w ograniczonych ilościach.
- Kolorem czerwonym oznaczone są produkty, których powinnaś unikać.
Przykłady:
Kapusta kiszona jest oznaczona kolorem żółtym – mimo, że ma małą zawartość węglowodanów i niski IG. Zawiera jednak dużo soli/sodu, dlatego kobiety w ciąży powinny ograniczyć jej spożycie.
Bułka grahamka jest oznaczona kolorem zielonym. Nie oznacza to, że możesz ją spożywać w dowolnych ilościach. Jest to jednak lepszy wybór niż bułka kajzerka (oznaczona kolorem czerwonym), która zawiera mniej błonnika pokarmowego.
W ramach każdej z 9 grup produktów wymienionych powyżej, możesz wybierać porcje różnych produktów według własnych potrzeb i preferencji. Liczba porcji produktów z poszczególnych grup, zależy od kaloryczności Twojej diety i powinna być ustalona indywidualnie. Dla ułatwienia planowania jadłospisów standardową wielkość porcji produktów z poszczególnych grup podano w poniższej tabeli, a przykładową liczbę porcji znajdziesz tutaj. Twoim zadaniem jest wybór produktów, na podstawie których zaplanujesz jadłospis, oraz kontrola wielkości spożywanych porcji.
Na początku stosowania diety warto ważyć produkty spożywcze za pomocą wagi elektronicznej (zwłaszcza produkty zawierające węglowodany, czyli produkty skrobiowe, mleczne, niektóre warzywa, owoce).
Tabela 1. Standardowa wielkość porcji z poszczególnych grup produktów
| PPRODUKTY SKROBIOWE |
1 średnia kromka chleba 1/2 średniej bułki4 łyżki ugotowanej kaszy/ryżu 1 średni ziemniak 2 łyżki płatków zbożowych |
| WARZYWA NIESKROBIOWE |
1 średnia sztuka (pomidor) 1 mały ogórek 2 szklanki zielonych warzyw liściastych |
| WARZYWA SKROBIOWE |
1 duża sztuka (marchew) 1/2 szklanki gotowanych warzyw (np. buraki, dynia, marchew) |
| OWOCE | 1 średnia sztuka (jabłko, brzoskwinia) 2 małe mandarynki 1 szklanka drobnych owoców |
| PRODUKTY MLECZNE | 1 niepełna szklanka mleka, jogurtu 1 szklanka napoju sojowego wzbogaconego w wapń 1–2 plastry sera |
| MIĘSO, RYBY, DRÓB, JAJA, ROŚLINY STRĄCZKOWE |
Około 50 g mięsa 60 g ryby 1/2 jajka 50 g tofu 2 łyżki ugotowanych strączkowych |
| NASIONA, ZIARNA, ORZECHY | 1 łyżeczka |
| TŁUSZCZE | 1 łyżeczka |
| NAPOJE | 1 szklanka |
Źródła:
- Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2021. Diabetologia Praktyczna 2021. tom 7, nr 1.
- Opracowanie powstało i jest spójne z elementem programu edukacyjnego „Słodkie Mamy”: Książeczka samokontroli dla kobiet z cukrzycą ciążową. Autorzy opracowania: dr n. med. Barbara Katra, Klinika Chorób Metabolicznych Szpital Uniwersytecki w Krakowie; prof. dr hab. n. med. Maciej Małecki, Katedra i Klinika Chorob Metabolicznych, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum; prof. dr hab. n. med. Ewa Wender-Ożegowska Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych, Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu